ABD Başkanı Donald Trump, İran ile devam eden savaşın sona erdirilmesine yönelik müzakereler sürerken, Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını talep ettiğini açıkladı.
İki aydır küresel enerji arzını ciddi şekilde sarsan çatışmaların ortasında gelen bu talep, piyasalar ve diplomatik çevreler tarafından yakından takip ediliyor.
Trump, İran’ın ABD’den deniz ablukasını kaldırmasını istediğini belirterek, Tahran’ın petrol ve doğalgaz sevkiyatları için kritik önemdeki su yolunun “mümkün olan en kısa sürede” açılmasını hedeflediğini ifade etti. ABD Başkanı ayrıca İran’ın mevcut durumunu “çöküş hali” olarak tanımladığını ve ülke içinde liderlik konusunda belirsizlik yaşandığını öne sürdü.
Washington yönetimi, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hava saldırılarıyla başlayan savaşın sona erdirilmesi için yeni bir öneriyi masaya yatırdı. ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz trafiğini engelleyerek petrol gelirlerini kısıtlamaya çalıştığı, buna karşılık İran’ın da Hürmüz Boğazı’nı büyük ölçüde kapalı tuttuğu biliniyor. Tahran ise ablukanın kaldırılmadığı sürece boğazı açmayacağını defalarca dile getirdi.
Arabuluculuk sürecine yakın kaynaklara göre İran’ın önümüzdeki günlerde revize edilmiş bir barış planı sunması bekleniyor. Bu planın, ABD’nin ablukayı kaldırması karşılığında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını içeren geçici bir anlaşmayı kapsayabileceği ifade ediliyor. Ancak İran’ın boğaz üzerindeki denetimini kısmen sürdürme isteğinin Washington tarafından kabul edilmesi zor görülüyor.
Öte yandan ABD yönetimi, İran’daki liderlik yapısında görüş ayrılıkları olduğunu iddia ederek diplomatik çıkmazın nedenlerinden birinin bu durum olduğunu savunuyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise İran’ın sunduğu teklifin beklenenden daha iyi olduğunu, ancak teklifi sunan tarafın yeterli yetkiye sahip olup olmadığı konusunda soru işaretleri bulunduğunu belirtti.
Enerji piyasalarında ise gelişmelerin etkisi sert şekilde hissediliyor. Brent petrol fiyatı varil başına 111 doların üzerine çıkarak haftalık bazda yaklaşık %6 yükseldi. Uzayan müzakere sürecinin Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalma ihtimalini artırması, fiyatlar üzerindeki baskıyı güçlendiriyor.
Savaşın küresel etkileri yalnızca fiyatlarla sınırlı kalmadı. Birleşik Arap Emirlikleri, sürpriz bir kararla OPEC’ten ayrıldığını duyurdu. Bu adımın, hem kartel hem de lider konumundaki Suudi Arabistan açısından önemli bir darbe olduğu değerlendiriliyor. BAE Enerji Bakanı Suhail Al Mazrouei, piyasanın arz açısından zaten sıkışık olduğunu ve mevcut koşullarda daha esnek hareket edilmesi gerektiğini ifade etti.
*Yatırım tavsiyesi değildir.