Ekonomist James E. Thorne, FED’in enflasyona karşı izlediği sıkı para politikasını eleştirerek, faiz artışlarının mevcut fiyat baskılarının temel nedenlerini çözmekte yetersiz kalabileceğini savundu. Thorne’a göre FED Başkanı Kevin Warsh ve Wall Street çevreleri, arz kaynaklı enflasyonu talep fazlasından doğan klasik bir aşırı ısınma sorunu gibi değerlendiriyor.
Thorne, yüksek enflasyonun yalnızca güçlü tüketici talebinden kaynaklanmadığını; enerji maliyetleri, konut arzındaki yetersizlik, üretim kesintileri ve diğer arz kısıtlarının da önemli rol oynadığını belirtti. Bu nedenle faizleri daha da artırmanın enflasyonu düşürmek yerine ekonominin üretim kapasitesini zayıflatabileceğini öne sürdü.
İstihdam Verileri “Aşırı Isınma” Tezini Desteklemiyor
Thorne, özellikle çeyreklik tam zamanlı istihdam verilerindeki düşüşe dikkat çekti. Söz konusu gerilemenin tek aylık istatistiksel bir sapmadan ziyade ekonominin geçirdiği yapısal dönüşümün işareti olabileceğini belirten ekonomist, düşüşün önemli bölümünün kamu istihdamından kaynaklanmasının da tabloyu önemsiz hale getirmediğini ifade etti.
Thorne’a göre bu görünüm, ekonominin aşırı ısındığını göstermekten çok iş gücü piyasasının değişen maliye politikaları, sanayi yapısı ve kurumsal koşullara uyum sağladığını gösteriyor.
Konut sektörünün de benzer bir mesaj verdiğini savunan Thorne, faiz oranlarına en duyarlı sektörlerden biri olan konut piyasasının enflasyon yaratmak yerine sıkı para politikasının baskısını doğrudan hissettiğini söyledi.
Thorne, ABD ekonomisinde son dönemde görülen büyümenin geniş çaplı ve krediyle finanse edilen bir aşırı ısınmadan ziyade, Trump yönetiminin arz yönlü ekonomi politikalarının ilk sonuçları ve uzun vadeli bir yatırım döngüsüyle açıklanabileceğini savundu.
Özellikle yapay zeka, veri merkezi ve bilgi işlem kapasitesi, elektrik üretimi ve altyapı yatırımlarındaki artışa dikkat çeken Thorne, bu yatırımların ekonominin üretim kapasitesini ve verimliliğini artırabilecek nitelikte olduğunu belirtti.
Ekonomiste göre FED’in bu dönemde faizleri daha da artırması, enflasyonu kontrol altına almak yerine üretken yatırımların finansmanını zorlaştırarak gelecekte arz kapasitesinin genişlemesini engelleyebilir.
“Gümrük Vergileri Kalıcı Enflasyonla Aynı Şey Değil”
Thorne ayrıca klasik ekonomik teoriye göre gerçek arz şoklarının zaman içinde fiyatların ve üretimin uyum sağlamasıyla etkisini kaybetmesi gerektiğini ekledi.
Petrol fiyatlarındaki bir şokun kalıcı olarak yüksek faiz oranlarını gerektirmediğini belirten Thorne, gümrük vergilerinin de fiyat seviyesinde bir defaya mahsus artış yaratabileceğini ancak bunun kendi kendini besleyen sürekli bir enflasyon süreciyle aynı şey olmadığını ifade etti.
Thorne ayrıca ekonomide dengeleyici kabul edilen nötr reel faiz oranının, yani “r*” seviyesinin kısa sürede yaklaşık 100 baz puan yükseldiğine dair güçlü kanıt bulunmadığını savundu.
Thorne’a göre FED açısından temel soru, tam zamanlı istihdam gerilerken ve konut sektörü baskı altında kalmaya devam ederken para politikasının daha da sıkılaştırılmasının doğru olup olmadığı.
Ekonomist, mevcut koşullarda yeni faiz artışlarının “ihtiyatlı bir enflasyon kontrolü” olmaktan çok, arz kısıtları ve yapısal dönüşüm yaşayan bir ekonominin aşırı ısınmış olarak yanlış değerlendirilmesi sonucunda talebin bilinçli şekilde bastırılması anlamına gelebileceğini söyledi.
*Yatırım tavsiyesi değildir.
