Rusya’da yabancı kripto para borsalarına erişimin engellenip engellenmeyeceği tartışması yeniden gündemde.
Uzmanlar, 2026 yılı içinde bu yönde adımlar atılma ihtimalinin yüksek olduğunu belirtirken, sürecin nasıl ilerleyebileceğine ilişkin farklı senaryoları değerlendiriyor.
Rusya Maliye Bakanlığı verilerine göre ülkede günlük kripto para işlem hacmi yaklaşık 50 milyar ruble seviyesinde bulunuyor ve bu işlemlerin önemli bölümü düzenleme dışı alanda gerçekleşiyor. Bu bahar itibarıyla, kripto işlemlerinin mevcut Rus altyapısı çerçevesinde düzenlenmesine yönelik yeni yasaların gündeme alınması planlanıyor.
Moskova Borsası’nın (MOEX) Denetim Kurulu Başkanı Sergey Şvetsov, Rus vatandaşlarının küresel kripto borsalarına yılda yaklaşık 15 milyar dolar komisyon ödediğini belirterek, gerekli koşullar oluştuğunda MOEX’in “bu pastadan pay almak” için harekete geçeceğini söyledi. Şvetsov’a göre bu alan, borsa için önemli bir gelir artışı potansiyeli taşıyor.
BestchangeRu kıdemli analisti Nikita Zuborev’e göre yabancı kripto borsalarının internet sitelerine erişimin engellenmesi “oldukça muhtemel” bir senaryo. Zuborev, şu anda yerli piyasa için yasal ve teknik hazırlıkların sürdüğünü, ancak Rusya merkezli alternatif platformlar devreye girer girmez büyük yabancı rakiplere karşı mücadelenin neredeyse kaçınılmaz hale geleceğini savundu.
Zuborev, Roskomnadzor’un yaz aylarında Rusya’da kayıtlı olmayan kripto borsaları ve büyük kripto para takas sitelerine yönelik toplu engellemeler başlatabileceğini öne sürdü. Engellemelerin, daha önce YouTube’a uygulanan modele benzer şekilde DNS kayıtlarının Rus internet segmentinden silinmesi ve erişim engellerini aşmaya yönelik araçlarla mücadele edilmesi şeklinde gerçekleşebileceğini belirtti.
Ancak analiste göre bu tür bir adım, piyasayı tamamen “aklamak” yerine dolandırıcılık riskini artırabilir, komisyon oranlarını yükseltebilir ve mevcut kripto faaliyetlerini daha da yeraltına itebilir. Zuborev, yabancı platformlara Rusya’da lisans alma ya da yerli borsalar ve aracı kurumlar adına acente olarak faaliyet gösterme imkânı tanınmasının daha dengeli bir çözüm olabileceğini ifade etti.
BitOK kurucusu ve hukukçu Dmitriy Maçihin ise Belarus modeline benzer bir senaryonun “son derece olası” olduğunu dile getirdi. Belarus’ta kripto işlemleri yalnızca Yüksek Teknolojiler Parkı (HTP) özel rejimi kapsamında faaliyet gösteren şirketler aracılığıyla yapılabiliyor. 2024’ten itibaren kişiler ve şahıs şirketleri, Belarus dışındaki kripto borsaları ve değişim platformları üzerinden işlem yapamıyor.
Maçihin’e göre Rusya’da da vatandaşların birçok yabancı platforma erişimi zorlaştırılabilir. Ancak teknik olarak bu platformlarda kullanıcı kabul edip etmeme kararının yalnızca borsalara ait olduğunu, dolayısıyla tam bir kontrolün mümkün olmadığını belirtti. Örneğin, Binance’in Rusya’dan resmi olarak çekilmesine rağmen en az 1 milyon Rus kullanıcının platformu kullanmaya devam ettiği ifade ediliyor.
Maçihin, Rus kullanıcıların yabancı kripto servisleri üzerinden işlem yapmasına yönelik doğrudan bir yasağın uygulanmasının ve denetlenmesinin pratikte zor olacağını savundu.
Cartesius hukuk ajansı kurucusu Ignat Lihunov da engelleme adımlarının, yerli ve “yasal” bir kripto alanı oluşturma süreciyle paralel ilerleyebileceğini söyledi. Lihunov’a göre yabancı ve “dost olmayan” borsalar ile kayıt dışı kripto değişim platformlarının faaliyet koşulları giderek zorlaştırılabilir.
Lihunov, Rus makamlarının yabancı borsalar üzerinde doğrudan yaptırım gücünün sınırlı olduğunu, bu nedenle platformların Rus mevzuatına uyma konusunda isteksiz davranabileceğini belirtti. Bu durumda söz konusu borsalara yönelik gıyabi sorumluluk kararları alınabileceğini ve erişimlerinin kısıtlanabileceğini ifade etti.
Öte yandan, Rus vatandaşlarına yönelik yaptırımları uygulayan bazı yabancı borsalara ekonomik gerekçelerle engelleme getirilebileceği de belirtiliyor. Daha önce “istenmeyen” olarak nitelendirilen Whitebit örneğinin, bu tür adımların güvenlik gerekçesiyle daha erken atılması gerektiğini gösterdiği kaydedildi.
Forbes’un Ocak ayında yayımladığı bir habere göre Roskomnadzor, internet trafiğini yapay zekâ destekli sistemlerle filtrelemeyi planlıyor. Bu tür araçların geliştirilmesi için 2026 yılında 2,27 milyar ruble bütçe ayrıldığı bildirildi.
Kripto piyasası analisti Viktor Perşikov ise yabancı kripto borsalarına yönelik engellemelerin, “verilerin yerelleştirilmesi” yasasına uyulmaması gerekçesiyle de gündeme gelebileceğini belirtmişti. Buna göre bir platform Rus vatandaşlarına hizmet veriyor ve onların kişisel verilerini işliyor ancak sunucularını Avrupa veya ABD’de barındırıyorsa, bu durum erişim engeli için hukuki dayanak oluşturabilir.
*Yatırım tavsiyesi değildir.
