Türkiye’de kripto varlıklara yönelik kapsamlı bir yasal düzenleme hazırlığı somutlaştı. Hazırlanan taslak metinle birlikte kripto varlıkların tanımı yapılırken, vergilendirme başta olmak üzere piyasanın denetimi ve işleyişine ilişkin önemli adımlar atılması planlanıyor.
Taslakta kripto varlıklar, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında; dağıtık defter teknolojisi veya benzeri teknolojilerle oluşturulup saklanabilen, dijital ağlar üzerinden dağıtılan ve değer ya da hak ifade eden gayrimaddi varlıklar olarak tanımlanıyor.
Düzenlemenin gerekçesinde, kripto varlık piyasasının hem dünyada hem de Türkiye’de hızla büyüdüğüne dikkat çekilirken, artan işlem hacmiyle birlikte piyasanın daha etkin, kontrollü ve güvenilir şekilde işlemesi için yeni düzenlemelere ihtiyaç duyulduğu vurgulanıyor. Bu kapsamda Türkiye’de kripto varlıkların vergilendirilmesine yönelik uygulanabilir bir model geliştirilmesi hedefleniyor.
Taslak metnin en dikkat çekici başlıklarından biri ise “kripto varlık işlem vergisinin” ihdas edilmesi. Buna göre, kripto varlık hizmet sağlayıcıları tarafından gerçekleştirilen veya aracılık edilen satış ve transfer işlemleri vergiye tabi olacak. Verginin mükellefi doğrudan hizmet sağlayıcılar olarak belirlenirken, vergilendirme döneminin aylık periyotlar halinde uygulanması öngörülüyor. Ayrıca vergi oranının belirlenmesi konusunda Cumhurbaşkanına, uygulamaya ilişkin usul ve esasların belirlenmesi konusunda ise Hazine ve Maliye Bakanlığı’na yetki veriliyor.
Taslakta gelir vergisi boyutunda da önemli değişiklikler yer alıyor. Kripto varlıklar Gelir Vergisi Kanunu kapsamına dahil edilirken, bu varlıklardan elde edilen gelirlerin vergilendirilmesine yönelik açık hükümler getiriliyor. Buna göre, kripto varlıkların elden çıkarılmasından doğan kazançlar “değer artışı kazancı” olarak değerlendirilecek; ticari işletmelere dahil olan kripto varlıklardan elde edilen gelirler ise ticari kazanç kapsamında vergilendirilecek.
Öte yandan, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yetkilendirilmiş platformlar üzerinden elde edilen kripto varlık gelirlerinin tevkifat yoluyla nihai olarak vergilendirilmesi planlanıyor. Yetkili platformlar dışında gerçekleştirilen işlemlerden elde edilen gelirlerin ise beyan yoluyla vergilendirilmesi öngörülüyor. Platformlar tarafından yapılacak vergi kesintisinin, ticari kazanç mükellefleri hariç olmak üzere gerçek kişiler ve dar mükellef kurumlar açısından nihai vergi niteliğinde olacağı ifade ediliyor.
Taslak ayrıca, vergi matrahının belirlenmesi, zarar mahsubu ve platformların sorumluluklarına ilişkin detayları da içeriyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı’na, vergiye tabi işlemlere taraf olan veya aracılık edenleri verginin ödenmesinden sorumlu tutma yetkisi verilirken, Cumhurbaşkanına da tevkifat oranlarını belirleme konusunda geniş yetkiler tanınıyor.
Kripto Para Vergilendirilmesi Nasıl Hesaplanacak?
Düzenlemeye göre, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi platformlar üzerinden gerçekleştirilen kripto varlık işlemlerinden elde edilen kazanç ve iratlar için platformlar tarafından %10 oranında vergi kesintisi yapılacak. Bu kesinti, takvim yılının üçer aylık dönemleri itibarıyla uygulanacak. Gelir sahibinin gerçek veya tüzel kişi olması, tam ya da dar mükellef sayılması, hatta vergiden muaf olup olmaması dahi bu kesintiyi etkilemeyecek.
Taslakta, vergi matrahının nasıl hesaplanacağına ilişkin teknik detaylara da yer veriliyor. Buna göre, aynı kripto varlıktan farklı tarihlerde yapılan alımlar sonrasında satış gerçekleştirilmesi halinde “ilk giren ilk çıkar” (FIFO) yöntemi kullanılacak. Ayrıca alış ve satış sırasında ödenen komisyonlar ile işlem vergileri de matrah hesaplamasında dikkate alınacak. Aynı tür kripto varlıklar için yapılan çok sayıda işlem, tevkifat açısından tek bir işlem olarak değerlendirilecek.
Zarar mahsuplaşması konusunda da önemli bir çerçeve çiziliyor. Aynı tür kripto varlıklardan doğan zararlar, aynı takvim yılı içinde kalmak kaydıyla sonraki dönemlerin matrahından düşülebilecek. Bunun yanında, kripto varlıkların bir platformdan diğerine aktarılması durumunda alış bedeli ve alış tarihinin yeni platforma bildirilmesi zorunlu olacak. Platforma ilk kez transfer edilen varlıklar için ise, belgeyle desteklenmesi şartıyla yatırımcının beyanı esas alınacak.
Yeni düzenlemeye göre, platformlar üzerinden elde edilen ve tevkifata tabi tutulan kazançlar için bireysel yatırımcıların ayrıca yıllık beyanname vermesine gerek olmayacak. Bu gelirler diğer gelir unsurlarıyla birlikte beyana dahil edilmeyecek. Ancak ticari faaliyet kapsamında elde edilen kazançlar, ticari kazanç hükümlerine göre hesaplanacak ve kesilen vergiler yıllık beyannamede mahsup edilebilecek.
Platform dışı işlemler için ise farklı bir sistem öngörülüyor. Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yetkilendirilmemiş platformlar veya doğrudan yapılan işlemlerden elde edilen kripto varlık gelirleri, yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilecek. Bu kapsamda oluşan zararlar ise yalnızca kripto varlık kazançlarından mahsup edilebilecek.
Taslakta ayrıca aracıların sorumluluğu da açık şekilde tanımlanıyor. Kripto varlık alım satımına aracılık edenler, sahip oldukları bilgi ve belgeler kapsamında vergi tarhiyatından sorumlu tutulabilecek. Eksik veya hatalı bildirim yapılması halinde ise doğrudan bildirimi yapan kişi adına işlem tesis edilecek.
Platformların yükümlülükleri de netleştirilmiş durumda. Buna göre, kesilen vergiler, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenecek beyanname ile takip eden ayın 26’ncı günü akşamına kadar ilgili vergi dairesine bildirilecek ve aynı süre içinde ödenecek.
Cumhurbaşkanına vergi oranını sıfıra kadar indirme veya bir katına kadar artırma yetkisi verilirken; Hazine ve Maliye Bakanlığı’na ise uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirleme, ayrıca verginin ödenmesinden sorumlu tutulacak tarafları tespit etme yetkisi tanınıyor.
*Yatırım tavsiyesi değildir.
Ben bir bok anlamadım mk yine aç kalmışlar öalma derdine düştü hükümet