Bitcoin ’de fiyat hareketleri kadar dikkat çekebilecek başka bir gündem daha bulunuyor. Geliştiricilerin hazırladığı güncelleme önerileri arasında eski adreslerin kullanımını sınırlandırmaktan, şüpheli para çekimlerine müdahale edilebilen kasalara kadar uzanan değişiklikler yer alıyor.
Hatta önerilerden biri, bugün “satoshi” olarak adlandırılan en küçük birimin doğrudan “bitcoin” olarak kullanılmasını gündeme getiriyor.
Bitcoin İyileştirme Önerileri olarak bilinen BIP belgeleri, bu fikirlerin teknik ayrıntılarını ortaya koyuyor. Ancak bir önerinin BIP numarası alması, Bitcoin’e ekleneceği anlamına gelmiyor. Belgeler arasında henüz taslak aşamasında bulunanlar, teknik metni tamamlananlar ve yerini başka bir öneriye bırakanlar var.
İşte Bitcoin kullanıcılarının günlük deneyimini ve varlıklarını saklama biçimini değiştirebilecek altı dikkat çekici fikir.
Eski Bitcoin Adreslerine Kısıtlama Gelebilir Mi?
En çarpıcı önerilerden biri, Jameson Lopp’un da yazarları arasında bulunduğu BIP 361. Taslak, yeterince güçlü kuantum bilgisayarların Bitcoin’de kullanılan mevcut imza yöntemlerini kırabilmesi ihtimaline karşı aşamalı bir geçiş planı sunuyor.
Önerinin ilk aşamasında, etkinleştirmeden yaklaşık üç yıl sonra kuantum saldırılarına açık adres türlerine yeni BTC gönderimlerinin engellenmesi hedefleniyor. İki yıl sonra ise mevcut ECDSA ve Schnorr imzalarıyla yapılan harcamalara ek koşullar getirilmesi öngörülüyor.
Buradaki amaç, saldırganların eski adreslerdeki BTC’leri ele geçirmesini önlemek. Gerçek sahiplerin fonlarına erişebilmesi için kuantuma dayanıklı kurtarma yöntemleri üzerinde duruluyor.
Ancak bu yaklaşım, geçiş yapmayan veya uzun süredir hareket etmeyen varlıklara ne olacağı sorusunu da beraberinde getiriyor. BIP 361 hâlâ taslak aşamasında ve ayrıca geliştirilecek bir kuantum sonrası imza standardına ihtiyaç duyuyor. Belgede geçen süreler, önerinin etkinleştirilmesi halinde başlayacak.
Aynı alandaki BIP 360 ise “Pay-to-Merkle-Root” adı verilen yeni bir çıktı türü öneriyor. Taproot’taki doğrudan anahtarla harcama yolunu kaldırarak, açık anahtarların uzun süre görünür kalmasından kaynaklanan kuantum riskini azaltmayı amaçlıyor. Bu taslak, işlemin onay beklediği kısa sürede gerçekleşebilecek kuantum saldırılarına tek başına çözüm sunmuyor.
Hacker Cüzdana Girse Bile Bitcoinleri Kurtarmak Mümkün Olabilir
Bitcoin kullanıcıları açısından en ilgi çekici fikirlerden biri de para çekimlerine bekleme süresi ekleyen “kasa” sistemleri.
Bu yaklaşımın örneklerinden BIP 345, BTC’lerin herhangi bir adrese gönderilebilmesi için önceden belirlenen bir sürenin geçmesini öngörüyordu. Bu süre içinde kullanıcı, şüpheli bir çekim fark ederse varlıkları önceden tanımlanmış kurtarma yoluna aktarabilecekti.
Belgede bir günlük bekleme süresi örneği veriliyor. Böyle bir düzende günlük kullanım anahtarını ele geçiren saldırgan, BTC’leri hemen kendi adresine taşıyamayacak; kullanıcıya ayrı bir kurtarma anahtarıyla müdahale etme fırsatı doğacaktı.
BIP 345’in durumu artık “kapalı” olarak işaretleniyor ve önerilen alternatif olarak BIP 443 gösteriliyor.
Salvatore Ingala’nın hazırladığı BIP 443, BTC’lerin sonraki işlemlerde hangi koşullarla harcanabileceğini belirlemeye yarayan daha genel bir yapı sunuyor. Kasa sistemlerinin yanında ortak fon yönetimi ve farklı ölçeklendirme tasarımlarında kullanılabilecek bu öneri de henüz taslak aşamasında.
Tek Adres Paylaşıp Bütün Ödemeleri Açığa Çıkarmamak
BIP 352, “Silent Payments” adı verilen ödeme yöntemini tanımlıyor.
Bitcoin’de aynı adresin tekrar tekrar kullanılması, o adrese gelen ödemelerin bir arada görülmesini kolaylaştırıyor. Silent Payments ise kullanıcının tek bir ödeme bilgisi paylaşmasına rağmen, her ödeme için zincir üzerinde farklı bir hedef adres oluşmasını sağlıyor.
Böylece örneğin internet sitesinde bağış adresi yayımlayan bir kişi, her göndericiye ayrı adres vermek zorunda kalmadan ödeme alabilecek. Dışarıdan bakan biri de yalnızca paylaşılan ödeme bilgisini kullanarak bu ödemeleri doğrudan birbirine bağlayamayacak.
Bunun karşılığında alıcının cüzdanının, kendisine gelen ödemeleri bulmak için blokzinciri taraması gerekiyor. Bu ihtiyaç özellikle hafif cüzdanlar açısından teknik bir zorluk oluşturuyor.
BIP 352’nin teknik metni “tamamlanmış” durumunda. Diğer bazı önerilerden farklı olarak Silent Payments, Bitcoin’in konsensüs kurallarını değiştiren bir güncelleme değil; kullanımı cüzdanların desteğine bağlı.
“Satoshi” Yerine “Bitcoin” Kullanılması Öneriliyor
John Carvalho’nun hazırladığı BIP 177, teknik değişikliklerden çok kullanıcıların bakiyelerini nasıl gördüğüne odaklanıyor.
Öneri, bugün bir satoshi olarak bilinen en küçük birimin “bir bitcoin” olarak adlandırılmasını istiyor. Böylece cüzdanlarda uzun ondalık sayılar yerine tam sayıların gösterilmesi hedefleniyor.
Örneğin bugün 0,00010000 BTC olarak ifade edilen tutar, yeni adlandırmayla “10.000 bitcoin” şeklinde gösterilebilecek.
Bu değişiklik Bitcoin üretimini, kullanıcıların sahip olduğu değeri veya arz kurallarını etkilemeyecek. Üstelik belgedeki tanıma göre BTC kodu mevcut anlamını koruyacak: 1 BTC yine 100 milyon temel birimi temsil edecek.
Taslak, “bitcoin” kelimesiyle BTC kodunun farklı büyüklükleri ifade edebileceği bir düzen önerdiği için alışılmış kullanımda önemli bir değişiklik yaratabilir. Şimdilik bu, cüzdanların ve uygulamaların benimsemesine yönelik bir adlandırma önerisi.
Bitcoin’in Eski Bir Özelliği Geri Dönebilir
BIP 347, Bitcoin’in ilk dönemlerinde bulunan ancak 2010’da devre dışı bırakılan OP_CAT komutunu yeniden kullanıma açmayı hedefliyor.
OP_CAT’ın temel işlevi iki veri parçasını birleştirmek. Basit görünen bu işlem, geliştiricilerin Bitcoin üzerinde daha karmaşık harcama koşulları ve doğrulama mekanizmaları kurabilmesinin önünü açabilir.
Öneri metninde güvenlik kasaları, gelişmiş sözleşmeler, ödeme kanalları ve BitVM2 tasarımındaki bazı işlemlerin sadeleştirilmesi gibi kullanım alanları sıralanıyor.
Yeni tasarımda birleştirilen verinin büyüklüğü 520 baytla sınırlandırılıyor. Böylece komutun kullanımına belirli bir teknik sınır getiriliyor.
BIP 347 “tamamlandı” durumunda olsa da bu ifade, teknik belgenin tamamlandığını gösteriyor. Komutun Bitcoin’de etkinleştirilmesi ise ayrıca bir soft fork gerektiriyor.
BTC ile Farklı Ağları Kullanmanın Yolu Açılabilir
Paul Sztorc ve CryptAxe tarafından hazırlanan BIP 300, Bitcoin ile yan zincirler arasındaki para aktarımını farklı bir güvenlik modeliyle ele alıyor.
“Drivechain” yaklaşımında kullanıcıların BTC’lerini farklı özelliklere sahip yan zincirlere taşıyabilmesi, ardından ana Bitcoin ağına geri dönebilmesi amaçlanıyor.
Önerinin dikkat çeken tarafı, yan zincirden Bitcoin’e dönüş işlemlerinin sabit bir şirket veya imzacı grubu yerine madencilerin iş ispatına dayalı mekanizmasıyla yönetilmesi.
Bu yapı, ana ağın dışında farklı işlem ve uygulama tasarımlarının denenmesine imkân verebilir. Ancak kullanıcı açısından kritik nokta, yan zincire gönderilen BTC’nin geri çekilmesinde madencilerin üstleneceği rol ve buna bağlı güvenlik varsayımları.
BIP 300 de taslak aşamasında. Dolayısıyla burada anlatılan model, bütün Bitcoin kullanıcıları için devreye alınmış bir özellik değil; Bitcoin’in hangi alanlarda genişletilebileceğine ilişkin önerilerden biri.
*Yatırım tavsiyesi değildir.
