Ethereum kurucu ortağı Vitalik Buterin, ağın 2023 yılında ortaya koyulan yol haritasının önemli ölçüde değiştiğini belirterek kuantum güvenliği, kullanıcı gizliliği, native rollup’lar ve daha yalın bir protokol mimarisinin yeni dönemde öncelikli alanlar haline geldiğini açıkladı.
Buterin, 2023 tarihli Ethereum yol haritasını güncel “Strawmap” ile karşılaştırdığını ve temel hedeflerin önemli bölümünün korunmasına rağmen bazı başlıkların sıralamasının değiştiğini, bazı teknolojilerin ise daha iyi alternatiflerle değiştirildiğini söyledi.
Buna göre kuantum bilgisayarlara karşı güvenlik daha yüksek öncelik kazanırken, VDF’ler ve bazı EVM iyileştirmeleri geri plana alındı. Verkle ağaçlarının yerini “unified BT” ve ardından PBT yaklaşımının alması, state expiry fikrinin ise yeni “state types” mimarisine dönüşmesi yol haritasındaki önemli değişiklikler arasında gösterildi.
Buterin’e göre asıl dikkat çekici değişim, 2023 yol haritasında hiç bulunmayan bazı yeni teknolojilerin Ethereum’un uzun vadeli planlarına dahil edilmesi oldu.
Bu alanların başında güçlü kullanıcı gizliliği geliyor. Ethereum geliştiricilerinin keyed nonce ve recent roots mekanizmaları, FOCIL’in bazı bileşenleri, lean privacy pool ve “wormhole” olarak adlandırılan yapılar üzerinde çalıştığını belirten Buterin, gizliliğin artık protokol seviyesinde doğrudan önceliklendirilen konulardan biri olduğunu ifade etti.
Kuantum sonrası döneme yönelik ölçeklenme çalışmaları da yeni yol haritasının önemli parçalarından biri olarak öne çıkıyor. Ethereum tarafında leanSPHINCS tabanlı post-quantum imzalar, imza agregasyonu ve “zkzk frames” olarak adlandırılan yeni yapılar değerlendiriliyor. Amaç, kuantum bilgisayarların mevcut kriptografik imza sistemlerine yönelik oluşturabileceği risklere karşı Ethereum’u uzun vadede dayanıklı hale getirmek.
Ethereum ayrıca protokol spesifikasyonunu daha yalın hale getirerek “resmi doğrulama” kullanımını artırmayı hedefliyor. Buterin, protokolün tamamının resmi olarak doğrulanmasının modern yapay zeka araçları sayesinde daha uygulanabilir hale geldiğini ve AI destekli resmi doğrulama sistemlerinin Ethereum’un teknik geleceğinde temel bir rol oynayabileceğini söyledi.
Yeni yol haritasında “blob futures” ve “gas futures” gibi 2023 yılında henüz gündemde olmayan mekanizmalar da bulunuyor. Bunun yanında SNARK teknolojilerindeki gelişmeler, native rollup’ların doğrudan Ethereum protokolünün bir parçası olarak değerlendirilmesini mümkün hale getirdi.
Buterin ayrıca Ethereum Virtual Machine’in (EVM) uzun vadeli geleceğine ilişkin daha açık bir tasarım alanı oluştuğunu belirtti. zkzk frames yapısının protokolün EVM dışında başka bir instruction set architecture’ı (ISA) kullanıcılara sunmasını gerektirebileceğini söyleyen Buterin, mevcut önde gelen adayların leanISA ve RISC-V olduğunu ifade etti.
Bu mimarilerin EVM’e kıyasla daha basit, modern ve verimli olduğunu belirten Buterin, gelecekte EVM’in doğrudan temel protokole gömülü karmaşık bir yapı olmak yerine daha düşük seviyeli bir ISA üzerinde çalışan bir ara temsil katmanına dönüştürülebileceğini söyledi. Ancak bu konudaki çalışmaların henüz oldukça erken aşamada olduğunu ekledi.
Ethereum’un ölçeklenme yaklaşımında da önemli bir paradigma değişimi yaşanıyor. Buterin’e göre amaç artık ağ üzerindeki bütün aktiviteleri aynı yöntemle maksimum seviyede ölçeklendirmek değil. Bunun yerine token transferleri, merkeziyetsiz borsa işlemleri ve gelecekte yaygınlaşması beklenen gizlilik protokolleri gibi yoğun kullanılan işlem türleri için daha kısıtlı ancak çok daha yüksek ölçeklenebilirlik sağlayan özel mekanizmalar geliştiriliyor.
Buterin, STARK teknolojileri ile yapay zeka destekli resmi doğrulama sistemlerinin artık Ethereum’un teknik geleceğinde “birinci sınıf” bileşenler olarak değerlendirildiğini söyledi. Recursive STARK yapılarının protokolün birçok katmanında kullanılmasının planlandığını belirten Buterin, aynı doğrulama primitive’inin execution layer (EL), consensus layer (CL) ve data layer (DL) olmak üzere üç farklı katmanda kullanılabileceğini ifade etti.
Ethereum kurucu ortağı, bu kadar kritik kriptografik yapıların güvenli şekilde uygulanabilmesinin resmi doğrulama ile mümkün olabileceğini ve modern yapay zeka araçlarının bu süreci uygulanabilir hale getirdiğini savundu.
Buterin, Ethereum’un uzun vadeli hedeflerini ise kuantum güvenliği, kullanıcı gizliliği, sansüre dayanıklılık, yüksek güvenlik ve ölçeklenebilirlik başlıkları altında özetledi.
“Ethereum kuantuma karşı güvenli olacak. ETH kullanıcıların gizliliğini önceliklendirecek. Ethereum güvenli, sansüre dayanıklı, yüksek performanslı ve ölçeklenebilir olacak. Ve Ethereum yalın olacak.” ifadelerini kullandı.
*Yatırım tavsiyesi değildir.
