Makroekonomi analisti ve girişimci Craig Tindale, gazeteci Natalie Brunell’in programına konuk olarak küresel ekonomideki tehlikeli dönüşümü değerlendirdi.
Finansallaşan batı dünyasının fiziksel gerçeklikten koptuğunu belirten Tindale, “Spekülatif kumarhaneyi bırakıp gerçek dünyaya odaklanma zamanı geldi” uyarısında bulundu.
Küresel finans sisteminde kartlar yeniden dağıtılırken, Wall Street ve merkez bankalarının uzun süredir göz ardı ettiği yapısal krizler gün yüzüne çıkıyor. Makro analist Craig Tindale, katıldığı bir yayında batı ekonomilerinin üretimden tamamen uzaklaşarak sadece “kağıt üzerinde” büyüdüğünü, bu durumun küresel tedarik zincirlerinde ve emtia piyasalarında büyük bir kırılmaya yol açtığını savundu.
Tindale, 1970’lerin sonundan itibaren batı dünyasının sanayi ve imalat gibi kirli/zor işleri Çin ve Hindistan gibi ülkelere devrettiğini, kendisinin ise finansa ve yazılıma odaklandığını hatırlattı. Analiste göre bu durum ekonomi literatüründe “sert çatallanma” olarak adlandırılan, basılan para ile o parayla satın alınabilecek fiziksel mallar arasındaki uçurumu yarattı.
Tindale, “Bakır arıtmayı sevmedik çünkü içinde arsenik vardı, magnezyum üretmedik çünkü kirliydi. Her şeyi Çin’e devrettik. Bugün Çin, nadir toprak elementlerinin %98’ini ve bakır rafinerisinin neredeyse tamamını kontrol ediyor. Finans sektörü ekonominin devasa bir payını oluşturuyor ama bu sadece kağıt üstüne yazılmış kağıtlardan ibaret” dedi.
Piyasalardaki yapay zeka (AI) ve veri merkezi (data center) çılgınlığına da değinen Tindale, trilyon dolarlık bu yatırımların yakında enerji ve hammadde duvarına toslayacağını öngörüyor. Bir yapay zeka veri merkezinin inşası için yaklaşık 50 bin ton bakır, tonlarca gümüş ve altın gerektiğini belirten analist, küresel bakır üretiminin mevcut talebe yetişemediğini savundu.
Elon Musk’ın “Yıl sonuna kadar herkesin elektriği tükenecek” sözlerine atıfta bulunan Tindale, bulut teknolojisi olarak basitleştirilen sistemlerin aslında devasa endüstriyel makineler olduğunu ve yakın gelecekte elektrik krizleri nedeniyle planlanan veri merkezlerinin yarısının ertelenmek veya iptal edilmek zorunda kalacağını iddia etti.
ABD ve Çin arasındaki güç savaşını “birbirini boğmaya çalışan yapışık ikizlere” benzeten Tindale, iki büyük gücün küresel tedarik zincirinde birbirine göbekten bağlı olduğunu ifade etti. Çin’in nadir toprak elementleri ve kritik metaller üzerindeki ambargo gücüne karşılık, ABD’nin de petrol trafiğini ve kritik kimyasalları (örneğin herbisit yapımında kullanılan etan gazı) kontrol ederek misilleme yaptığını aktardı.
Tindale’e göre bu gerilimden en büyük zararı küresel gıda krizleriyle karşı karşıya kalabilecek olan Hindistan ve Bangladeş gibi üçüncü taraf ülkeler görecek.
Kripto para piyasaları ve Bitcoin’in (BTC) bu yeni dünya düzenindeki rolünü de değerlendiren Craig Tindale, kendisinin de bir Bitcoin yatırımcısı ve inananı olduğunu itiraf etti. Ancak yatırımcıları uyararak, Bitcoin’in iki dönemi olduğunu söyledi: “Birincisi spekülatif dönemdi; yani bir gün kara gün gelir diye Bitcoin alıyordunuz. Şimdi ise o ‘kara gün’ aşamasına geçiyoruz. Artık spekülatif devasa kazançlar beklemek yerine, elimizdekini koruma evresindeyiz” şeklinde konuştu.
Devletlerin stablecoin’leri ABD tahvillerine bağlayarak sistemi kontrol altına almaya çalıştığına dikkat çeken analist, kriz anlarında hiçbir varlığın %100 güvenli olamayacağını, bu yüzden altın, gümüş ve Bitcoin gibi varlıklar arasında çeşitlendirme yapılması gerektiğini ekledi.
*Yatırım tavsiyesi değildir.
