Küresel enerji piyasaları, Orta Doğu’daki son gerilimle birlikte kritik bir eşiğe geldi. Reuters’ın aktardığına göre İran, gemilere Hürmüz Boğazı’nı kapattığını bildirmeye başladı.
Resmi bir kapanma kararı alınması halinde, günlük 20 milyondan fazla varil petrol akışı (yani küresel arzın yaklaşık %20’si) doğrudan etkilenecek.
ABD’nin İran’a yönelik son hava saldırılarının ardından bölgede tansiyon hızla yükselirken, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemiler uyarı mesajları almaya başladı. ABD yönetimi ise gemilere boğazdan kaçınmaları yönünde tavsiyede bulundu.
Hürmüz Boğazı, Umman ile İran arasında yer alıyor ve Basra Körfezi’ni Umman Körfezi ile Arap Denizi’ne bağlıyor. Dünya genelindeki petrol tüketiminin yaklaşık beşte biri her gün bu dar geçitten geçiyor.
2024 verilerine göre, yalnızca Suudi Arabistan’dan çıkan ham petrol ve kondensat akışı, boğazdan geçen toplam ham petrolün %38’ini oluşturdu (günlük yaklaşık 5,5 milyon varil). ABD ve Avrupa Birliği ülkeleri de bu güzergâh üzerinden petrol tedarik ediyor.
Alternatif Rota Neden Yok?
Hürmüz, Kuveyt, Katar, Bahreyn ve Suudi Arabistan’ın büyük bölümündeki üretim için tek deniz çıkışı konumunda. Alternatif olarak boru hatları kullanılsa da, uzmanlara göre günlük yalnızca 6,5–7,5 milyon varil başka hatlara yönlendirilebilir. Bu da küresel arzın yaklaşık %13’üne denk gelen ciddi bir düşüş anlamına geliyor.
JPMorgan Chase’in 2025 analizinde, İsrail-İran savaşı senaryosunda Hürmüz’ün kapanması “en kötü senaryo” olarak tanımlanmıştı. Bankanın tahminine göre, böyle bir durumda petrol fiyatları 120–130 dolar/varil aralığına yükselebilir.
Bu senaryo, ABD enflasyonunu da yukarı çekebilir. Enerji fiyatları TÜFE hesaplamasında doğrudan rol oynuyor. FED araştırmalarına göre petrol fiyatlarındaki her 10 dolarlık artış, enflasyona yaklaşık 20 baz puan ekleyebiliyor. Petrol fiyatları halihazırda son dip seviyelerinden bu yana yaklaşık 15 dolar yükseldi; bu da teorik olarak enflasyona 30 baz puan civarında ek baskı anlamına geliyor.
ABD’de en son %5 seviyesine yaklaşan enflasyon, Mart 2023’te FED’in agresif faiz artırımları döneminde görülmüştü.
Orta Doğu’dan Çin’e 2 milyon varil ham petrol taşımanın günlük maliyeti yaklaşık 200 bin dolara yükseldi. Bu rakam, Ocak ayının ilk haftasına göre %584 artış anlamına geliyor ve pandemi döneminden bu yana en yüksek seviyeyi işaret ediyor.
Radar verilerine göre petrol ve LNG tankerleri şimdiden Hürmüz geçişini azaltmaya başladı. ABD ayrıca gemilere, bölgedeki Amerikan askeri varlıklarından en az 30 deniz mili uzak durmaları yönünde uyarı yaptı.
Modern tarihte Hürmüz Boğazı hiçbir zaman tamamen kapanmadı. Ancak piyasalar jeopolitik risk primini şimdiden fiyatlamaya başlamış durumda. Petrol vadeli işlemlerinin açılacağı Pazar gecesi, fiyatların yönü açısından belirleyici olacak.
Gözler şimdi Washington’da. ABD Başkanı Donald Trump’ın yeni bir diplomatik anlaşma için baskı yapıp yapmayacağı ya da askeri baskıyı sürdürüp sürdürmeyeceği, enerji piyasalarının kaderini belirleyebilir.
*Yatırım tavsiyesi değildir.