ABD Başkanı Donald Trump, geçen hafta Amerika Birleşik Devletleri Yüksek Mahkemesi’nin birçok ikinci dönem gümrük vergisini iptal etmesinin ardından yeni “ulusal güvenlik gümrük vergileri” seçeneğini masaya yatırdı.
Beyaz Saray’a yakın kaynaklara göre yönetim, 5-6 sektörü kapsayabilecek yeni gümrük vergileri üzerinde çalışıyor.
Gündemdeki yeni gümrük vergilerinin; büyük ölçekli bataryalar, dökme demir ve demir bağlantı parçaları, plastik boru sistemleri, endüstriyel kimyasallar ile elektrik şebekesi ve telekom ekipmanlarını kapsayabileceği belirtiliyor. Söz konusu vergilerin, başkana ulusal güvenlik gerekçesiyle geniş yetkiler tanıyan 1962 tarihli Ticaretin Genişletilmesi Yasası’nın 232. Bölümü kapsamında hayata geçirilmesi planlanıyor.
Bu adım, Yüksek Mahkeme’nin Trump’ın Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’na dayandırdığı ve “karşılıklı gümrük vergileri” olarak adlandırdığı düzenlemelerin büyük bölümünü 6’ya karşı 3 oyla iptal etmesinden sadece birkaç gün sonra geldi. Mahkeme, Trump’ın neredeyse tüm ABD ticaret ortaklarına uyguladığı bu gümrük vergilerinde yetki aşımına gittiğine hükmetmişti. İptal edilen gümrük vergileri, ikinci dönemde elde edilen gümrük geliri artışının yarısından fazlasını oluşturuyordu. Trump ise bu gelir kaybını telafi etmek amacıyla geçen hafta beş ay süreyle yürürlükte kalabilecek küresel yüzde 15’lik yeni bir gümrük vergisi açıklamıştı.
Yeni 232. Bölüm gümrük vergileri, daha önce duyurulan yüzde 15’lik küresel vergi ve sonrasında 301. Bölüm kapsamında planlanan diğer vergilerden ayrı olarak yürürlüğe konulacak. 232. Bölüm kapsamındaki ürünler, şu ana kadar Trump’ın ikinci döneminde açıkladığı diğer gümrük vergilerinden muaf tutulmuştu. Trump, ikinci döneminde çelik, alüminyum, bakır, otomobil, kamyon ve otomobil parçalarına da aynı madde kapsamında vergi getirmişti. Bu gümrük vergileri, Yüksek Mahkeme kararından etkilenmedi.
Ancak 232. Bölüm kapsamında yeni vergilerin ne zaman resmen soruşturmaya açılacağı ve nihai olarak ne zaman yürürlüğe gireceği henüz net değil. Bu madde, vergi uygulanmadan önce kapsamlı bir inceleme süreci gerektiriyor; ancak gümrük vergileri bir kez yürürlüğe girdikten sonra başkan tarafından tek taraflı olarak değiştirilebiliyor.
Beyaz Saray Sözcüsü Kush Desai yaptığı açıklamada, “Amerika’nın ulusal ve ekonomik güvenliğini korumak Başkan Trump için en üst öncelik olmaya devam ediyor. Yönetim, bunu sağlamak için tüm yasal yetkileri kullanma konusunda kararlıdır” ifadelerini kullandı.
Öte yandan Trump yönetiminin, yarı iletkenler, ilaçlar, insansız hava araçları, endüstriyel robotlar ve güneş panellerinde kullanılan polisilikon dahil dokuz farklı sektörde de mevcut 232. Bölüm soruşturmaları kapsamında gümrük vergilerini değerlendirdiği belirtiliyor. Bu soruşturmaların bir kısmı yaklaşık bir yıl önce başlatılmıştı ve Yüksek Mahkeme kararının ardından sürecin hızlandırılabileceği ifade ediliyor.
Ayrıca yönetim, mevcut çelik ve alüminyum gümrük vergilerinde de değişikliğe gitmeye hazırlanıyor. Planlanan düzenlemeler nominal vergi oranlarını düşürebilir; ancak vergilerin yalnızca ürün içindeki çelik ya da alüminyum değerine değil, ürünün toplam değerine uygulanması gündemde. Bu durum, birçok şirket için nihai vergi yükünün artması anlamına gelebilir.
*Yatırım tavsiyesi değildir.