ABD merkezli medya kuruluşu Axios, ABD ile İran arasında müzakere edilen olası anlaşmanın detaylarını paylaştı.
Habere göre taraflar, mevcut ateşkesi 60 gün daha uzatmayı ve bu süreçte enerji, deniz ticareti ve nükleer program başlıklarında kapsamlı görüşmeler yürütmeyi planlıyor.
Taslak mutabakata göre, Hürmüz Boğazı yeniden açılacak ve İran petrolünün uluslararası piyasalara daha rahat ulaşabilmesi için ABD bazı yaptırım muafiyetleri sağlayacak. Ayrıca Washington yönetiminin İran limanlarına yönelik blokajı kaldıracağı ve İran’ın petrol satışını kolaylaştıracak adımlar atacağı öne sürüldü.
Anlaşma taslağında İran’ın hiçbir zaman nükleer silah geliştirmeyeceğine dair taahhütte bulunduğu da iddia edildi. Axios’un aktardığı bilgilere göre Tahran yönetimi, arabulucular üzerinden ABD’ye uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin sınırlandırılması konusunda taviz vermeye hazır olduğuna dair sözlü mesaj iletti.
Öte yandan İran medyası, Batılı kaynaklarda yer alan bazı iddiaları yalanladı. İran’ın yarı resmi Tasnim Haber Ajansı, Suudi Arabistan merkezli televizyon kanallarında yer alan “İran’ın yüzde 3,6 üzerindeki uranyum zenginleştirmeyi 10 yıl boyunca durdurmayı teklif ettiği” yönündeki haberlerin gerçeği yansıtmadığını bildirdi.
İran’a yakın Fars Haber Ajansı ise New York Times’ın “Trump’ın anlaşma kapsamında İsrail’i yükümlülüklerden muaf tuttuğu” yönündeki haberine tepki gösterdi. Haberde, anlaşmanın nihai halinde ABD ve müttefiklerinin İran ile müttefiklerine saldırmama taahhüdü vereceği, buna karşılık İran’ın da ABD ve müttefiklerine yönelik önleyici saldırı gerçekleştirmeme sözü vereceği belirtildi. Fars, bu nedenle İsrail’in anlaşma dışında tutulduğu iddiasının “asılsız” olduğunu savundu.
Tasnim’in aktardığı bilgilere göre mutabakat metni yalnızca İran’ın nükleer programını değil, bölgedeki çatışmaların sona erdirilmesini de kapsıyor. Buna göre Lübnan’daki savaşın sona erdirilmesi ve Hürmüz Boğazı’ndaki kısıtlamaların kaldırılmasına yönelik süreçlerin 30 gün içinde tamamlanması hedefleniyor. Nükleer müzakereler için ise 60 günlük bir takvim öngörülüyor.
İran medyası ayrıca, olası anlaşma sağlansa bile Hürmüz Boğazı’ndaki durumun savaş öncesi koşullara hemen dönmeyeceğini belirtti. Buna göre boğazdan geçiş yapan gemi sayısının ancak 30 gün içinde kademeli olarak savaş öncesi seviyelere ulaşması bekleniyor.
Tasnim Haber Ajansı’nın dikkat çektiği bir diğer başlık ise ABD askerlerinin İran çevresindeki bölgeden çekilmesi konusu oldu. Haberde, Tahran yönetiminin olası mutabakatta Washington’dan bölgedeki askeri varlığını azaltma taahhüdü talep ettiği ifade edildi.
*Yatırım tavsiyesi değildir.
