Orta Doğu’da İran ile devam eden savaşın enerji piyasalarına etkisi derinleşirken, kritik petrol geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması küresel petrol fiyatlarında sert bir yükselişe yol açtı.
Bölgedeki büyük üreticilerin üretimi kısmaya başlamasıyla birlikte ham petrol fiyatları varil başına 100 doların üzerine çıktı.
Pazar günü itibarıyla ABD ham petrolü olarak bilinen West Texas Intermediate (WTI) fiyatı yüzde 18,98 artışla 17,25 dolar yükselerek varil başına 108,15 dolara ulaştı. Küresel referans petrol türü Brent ise yüzde 16,19’luk artışla 15,01 dolar değer kazanarak 107,70 dolar seviyesine çıktı. ABD ham petrol fiyatlarının geçen hafta yaklaşık yüzde 35 yükselmesi, 1983’ten bu yana vadeli işlemler piyasasında kaydedilen en büyük haftalık artış olarak dikkat çekti.
Fiyatlardaki yükselişte, bölgedeki önemli üreticilerin üretim kesintilerine gitmesi belirleyici oldu. OPEC’in en büyük üreticilerinden biri olan Kuveyt, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere yönelik tehditleri nedeniyle petrol üretimi ve rafineri faaliyetlerinde “önleyici kesintiler” yaptığını açıkladı. Devlet şirketi Kuwait Petroleum Corporation, kesintilerin boyutuna ilişkin ayrıntı paylaşmadı.
Irak’ta ise üretimde dramatik bir düşüş yaşanıyor. Ülkenin güneyindeki üç büyük petrol sahasında üretimin savaş öncesi günlük 4,3 milyon varilden yaklaşık yüzde 70 düşerek 1,3 milyon varile gerilediği bildirildi. Sektör kaynakları, bu düşüşün küresel arz üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu belirtiyor.
Birleşik Arap Emirlikleri de üretim seviyelerini düşüren ülkeler arasında yer aldı. OPEC’in üçüncü büyük üreticisi olan ülke, depolama kapasitesini yönetebilmek için açık deniz üretim seviyelerini dikkatli bir şekilde ayarladığını açıkladı. Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi (ADNOC) ise kara üretim faaliyetlerinin normal şekilde sürdüğünü bildirdi.
Körfez ülkelerinin üretimi kısmaya başlamasının arkasında, petrolün taşınamaması nedeniyle depolama alanlarının hızla dolması bulunuyor. Dünya petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’si Hürmüz Boğazı üzerinden taşınırken, tanker şirketleri İran’ın saldırı riskinden dolayı bu dar su yolundan geçmekte isteksiz davranıyor.
Savaşın kısa vadede sona ereceğine dair işaretler ise sınırlı. ABD Başkanı Donald Trump çatışmanın “zaten kazanıldığını” savunsa da bölgedeki gerilim devam ediyor. İran’da Ayetullah Ali Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney’in yeni dini lider olarak gösterildiğine dair haberler de krizin sürdüğüne işaret ediyor.
ABD Enerji Bakanı Chris Wright ise Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin yeniden başlamasının zaman alacağını ancak bunun aylar değil haftalar içinde gerçekleşebileceğini söyledi. Wright, CNN’e verdiği röportajda ABD’nin İran’ın tankerleri tehdit etme kapasitesini büyük ölçüde ortadan kaldırdığını ve boğazdan gemi geçişlerinin kademeli olarak normale dönebileceğini ifade etti.
Petrol piyasasındaki sert hareketler kripto para piyasasında da yakından izlenirken, lider kripto para birimi Bitcoin aynı dönemde yaklaşık 65.683 dolar seviyesinde işlem görüyor. Petrol fiyatındaki düşüşün ardından BTC fiyatı bir saat içerisinde %1.82 düşüş yaşadı.
*Yatırım tavsiyesi değildir.